(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
12.351. అధ్యాయః 351
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Topics
శ్రీకృష్ణేనార్జునంప్రతి సృష్టిప్రకారకథనం॥ 1॥ తథా బ్రాహ్మణమహిమానువర్ణనం॥ 2॥
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Text

అర్జున ఉవాచ। 12-351-0x(6609)(79959)
అగ్నీషోమౌ కథం పూర్వమేకయోనీ ప్రకీర్తితౌ।
ఏష మే సంశయో వీర తం ఛింధి మధుసూదన॥ 12-351-1(79960)
శ్రీభగవానువాచ। 12-351-2x(6610)
హంత తే వర్తయిష్యామి పురాణం పాండునందన।
ఆత్మతేజోద్భవం పార్థ శృణుష్వైకమనా నృప॥ 12-351-2(79961)
సంప్రక్షాలనకాలేఽతిక్రాంతే చతుర్యుగసహస్రాంతే।
అవ్యక్తే సర్వభూతప్రలయే సర్వభూతస్థావరజంగమే।
జ్యోతిర్ధరణివాయురహితే అంధే తమసి జలైకార్ణవేలోకే॥ 12-351-3(79962)
మమాయమిత్యవిదితభూతసంజ్ఞకేఽద్వితీయే ప్రతిష్ఠితే॥ 12-351-4(79963)
న వై రాత్ర్యాం న దివసే న సతి నాసతి న వ్యక్తే నచాప్యవ్యక్తే వ్యవస్థితే॥ 12-351-5(79964)
ఏతస్యామవస్థాయాం నారాయణగుణాశ్రయాదజరామరాదతీంద్రియాదగ్రాహ్యాదసంభవాత్సత్యాదహింస్యాల్లవాదిభిరద్వితీయాదప్రవృత్తివిశేషాదవైరాదక్షయాదమరాదజరాదమూర్తితః సర్వవ్యాపినః సర్వకర్తుః శాశ్వతాత్తమసః పరాత్పురుషః ప్రాదుర్భూతోస్య పురుషస్య బ్రహ్మయోనేర్బ్రహ్మణః ప్రాదుర్భావే హరిరవ్యయః॥ 12-351-6(79965)
నిదర్శనమపి హ్యత్ర భవతి॥ 12-351-7(79966)
నాసీదహో న రాత్రిరాసీన్న సదాసీన్నాసదాసీత్తమ ఏవ పురస్తాదభవద్విశ్వరూపం। సా విశ్వరూపస్య రజనీ హి ఏవమస్యార్థోఽనుభాష్యతే॥ 12-351-8(79967)
తస్యేదానీం తమః సంభవస్య పురుషస్య బ్రహ్మయోనేర్బ్రహ్మణః ప్రాదుర్భావే స పురుషః ప్రజాః సిసృక్షమాణో నేత్రాభ్యామగ్నీషోమౌ ససర్జ। తతో భూతసర్గేషు సృష్టేషు ప్రజాః క్రమవశాద్బ్రహ్మక్షత్రముపాతిష్ఠన్। యః సోమస్తద్బ్రహ్మ యద్బ్రహ్మ తే బ్రాహ్మణా యోఽగ్నిస్తత్క్షత్రం క్షత్రాద్బ్రహ్మబలవత్తరం। కస్మాదితి పరం భూతం నోత్పన్నపూర్వం దీప్యమానేఽగ్నౌ జుహోతి యో బ్రాహ్మణముఖే జుహోతీతి కృత్వా బ్రవీమి భూతసర్గః కృతో బ్రహ్మణా భూతాని చ ప్రతిష్ఠాప్య త్రైలోక్యం ధార్యత ఇతి మంత్రవాదోపి హి భవతి॥
త్వమగ్నే యజ్ఞానాం హోతా విశ్వేషాం హితో దేవానాం మానుషాణాం చ జగత ఇతి॥ 12-351-10(79969)(79968)
నిదర్శనం చాత్ర భావతి విశ్వేపామగ్నే యజ్ఞానాం త్వం హోతేతి। త్వం హితో దేవైర్మనుష్యైర్జగత ఇతి॥ 12-351-11(79970)
అగ్నిర్హి యజ్ఞానాం హోతా కర్తా స చాగ్నిర్బ్రహ్మ॥ 12-351-12(79971)
న హ్యృతే మంత్రాణాం హవనమస్తి న వినా పురుషం తపః సంభవతి। హవిర్మంత్రాణాం సంపూజా విద్యతే దేవమానుపఋషీణామనేన త్వం హోతేతి నియుక్తః। యే చ మానుషహోత్రాధికారాస్తే చక్రుర్బ్రాహ్మణస్య హి యాజనం విధీయతే న క్షత్రవైశ్యయోర్ద్విజాత్యోస్తస్మాద్బ్రాహ్మణా హ్యగ్నిభూతా యజ్ఞానుద్వహంతి। యజ్ఞాస్తే దేవాంస్తర్పయంతి దేవాః పృథివీం భావయంతి శతపథేఽపి హి బ్రాహ్మణముఖే భవతి॥ 12-351-13(79972)
అగ్నౌ సమిద్ధే స జుహోతి యో విద్వాన్ బ్రాహ్మణముఖేనాహుతిం జుహోతి॥ 12-351-14(79973)
ఏవమప్యగ్నిభూతా బ్రాహ్మణా విద్వాంసోఽగ్నిం భావయంతి అగ్నిర్విష్ణుః సర్వభూతాన్యనుప్రవిశ్య ప్రాణాంధారయతి॥ 12-351-15(79974)
అపిచాత్ర సనత్కుమారగీతాః శ్లోకా భవంతి।
బ్రహ్మా విశ్వం సృజత్పూర్వం సర్వాదిర్నిరవస్కరః।
బ్రహ్మఘోషైర్దివం తిష్ఠంత్యమరా బ్రహ్మయోనయః॥ 12-351-16(79975)
బ్రాహ్మణానామృతం వాక్యం కర్మశ్రద్ధాతపాంసి చ।
ధారయంతి మహీం ద్యాం చ శైత్యాద్వాయ్వమృతం తథా॥ 12-351-17(79976)
నాస్తి సత్యాత్పరో ధర్మో నాస్తి మాతృసమో గురుః।
బ్రాహ్మణేభ్యః పరం నాస్తి ప్రేత్య చేహ చ భూతయే॥ 12-351-18(79977)
నైషాముక్షా వహతి నోత వాహా
న గర్గరో మథ్యతి సంప్రదానే।
అపధ్వస్తా దస్యుభూతా భవంతి
యేషాం రాష్ట్రే బ్రాహ్మణా వృత్తిహీనాః॥ 12-351-19(79978)
తే చ పురాణేతిహాసప్రామాణ్యాన్నారాయణముఖోద్గతాః।
సర్వాత్మానః సర్వకర్తారః సర్వభావాశ్చ బ్రాహ్మణాశ్చ॥ 12-351-20(79979)
వాక్సంయమకాలే హి తస్య వరప్రదస్య దేవదేవస్య బ్రాహ్మణాః ప్రథమం ప్రాదుర్భూతా బ్రాహ్మణేభ్యశ్చ శేషా వర్ణాః ప్రాదుర్భూతాః॥ 12-351-21(79980)
ఇత్థం చ సురాసురవిశిష్టా బ్రాహ్మణా వేదమయా బ్రహ్మభూతేన పురా స్వయమేవోత్పాదితాః సురాసురమహర్షయో భూతవిశేషాః స్థాపితా నిగృహీతాశ్చ తేషాం ప్రభావః శ్రూయతాం॥
అహల్యాధర్షణనిమిత్తం హి గౌతమాద్ధరిశ్మశ్రుతామింద్రః ప్రాప్తః। గౌతమనిమిత్తం చేంద్రో ముష్కవియోగం మేపవృషణత్వం చావాప॥ 12-351-23(79982)(79981)
అశ్వినోర్గ్రహప్రతిషేధోద్యతవజ్రస్య పురందరస్య చ్యవనేన స్తంభితౌ వాహూ॥ 12-351-24(79983)
ఋతువధప్రాప్తమన్యునా చ దక్షేణ భూయస్తపసా చాత్మానం సంయోజ్య త్రినేత్రాకృతిరన్యా లలాటే రుద్రస్యోత్పాదితా॥ 12-351-25(79984)
త్రిపురవధార్థం దీక్షాముపగతస్య రుద్రస్య ఉశనసాజటాః శిరస ఉత్కృత్యాగ్నౌ ప్రయుక్తాస్తతః ప్రాదుర్భూతా భుజగాస్తైరస్య భుజగైః పీడ్యమానః కంఠో నీలతాముపగతః। పూర్వే చ మన్వంతరే స్వాయంభువే నారాయణహస్తబంధగ్రహణాన్నీలకంఠత్వముపనీతః॥ 12-351-26(79985)
అమృతోత్పాదనే పునర్భక్షణతాం వాయుసమీకృతస్య విషస్యోపగతశ్చ తద్భక్షణమితి తన్నిమిత్తమేవ చంద్రకలా బ్రహ్మణా నిహితా। ఆంగిరసబృహస్పతేరుపస్పృశతో న ప్రసాదం గతవత్యః కిలాపః। అథ బృహస్పతిరద్భ్యశ్చుక్రోధ యస్మాన్మమోపస్పృశతః కలుపీభూతా నచ ప్రసాదముపగతాస్తతస్మాదద్యప్రభృతి ఝషమకరమత్స్యకచ్ఛపజంతుమండూకసంకీర్ణాః కలుషీభవతేతి। తదాప్రభృత్యాపో యాదోభిః సంకీర్ణాః కలుషీభవతేతి। తదాప్రభృత్యాపో యాదోభిః సంకీర్ణాః సంవృత్తాః॥ 12-
విశ్వరూపో హి వై త్వాష్ట్రః పురీహితో దేవానామాసీత్। స్వస్త్రీయోసురాణాం స ప్రత్యక్షం దేవేభ్యో భాగమదాత్పరోక్షమసురేభ్యః॥ 12-351-28(79987)(79986)
అథ హిరణ్యకశిషుం పురస్కృత్య విశ్వరూపమాతరం స్వసారమసురా వరమయాచంత హే స్వసరయం తే పుత్రస్త్వాష్ట్రో విశ్వరూపస్త్రిశిరా దేవానాం పురోహితః ప్రత్యక్షం దేవేభ్యోభాగమదాత్ పరోక్షమస్మాకం తతో దేవా వర్ధంతే వయం క్షీయామస్తదేనం త్వం వారయితుమర్హసి తథా యథాఽస్మాన్భజేదితి॥ 12-351-29(79988)
అథ విశ్వరూపం నందనవనముపగతం మాతోవాచ పుత్ర కిం పరపక్షవర్ధనస్త్వం మాతులపక్షం నాశయసి। నార్హస్యేవం కర్తుమితి స విశ్వరూపో మాతుర్వాక్యమనతిక్రమణీయమితి మత్వా సంపూజ్య హిరణ్యకశిపుమగాత్॥ 12-351-30(79989)
హైరణ్యగర్భాచ్చ వసిష్ఠాద్ధిరణ్యకశిషుః శాపం ప్రాప్తవాన్యస్మాత్త్వయాఽన్యో వృతో హోతా తస్మాదసమాప్తయజ్ఞస్త్వమపూర్వాత్సత్వజాతాద్వధం ప్రాప్స్యసీతి తచ్ఛాపదానాద్ధిరణ్యకశిషుః ప్రాప్తవాన్వధం॥ 12-351-31(79990)
అథ విశ్వరూపో మాతృపక్షవర్ధనోత్యర్థం తపస్వ్యభవత్తస్య వ్రతభంగార్థమింద్రో బహ్నీః శ్రీమత్యోఽప్సరసో నియుయోజ తాశ్చ దృష్ట్వా మనః క్షుభితం తస్యాభవత్తాసు చాప్సరఃసు నచిరాదేవ సక్తోఽభవత్సక్తం చైనం జ్ఞాత్వా అప్సరస ఊచుర్గచ్ఛామహే వయం యథాగతమితి॥ 12-351-32(79991)
తాస్త్వాష్ట్ర ఉవచా। క్వ గమిష్యథాస్యతాం తావన్మయా సహ శ్రేయో భవిష్యతీతి తాస్తమబ్రువన్వయం దేవస్త్రియోఽప్సరస ఇంద్రం దేవం వరదం పురా ప్రభవిష్ణుం వృణీమహ ఇతి॥ 12-351-33(79992)
అథ తా విశ్వరూపోఽబ్రవీదద్యైవ సేంద్రా దేవా నభవిష్యంతీతి తతో మంత్రాంజజాప తైర్మంత్రైరవర్ధతత్రిశిరా ఏకేనాస్యేన సర్వలోకేషు యథావద్ద్విజైః క్రియావద్భిర్యజ్ఞేషు సుహృతం సోమం పపౌ ఏకే(1)నాన్నమేకేన సేంద్రాందేవానథేంద్రస్తం వివర్ధమానం సోమపానాప్యాయితసర్వగాత్రం దృష్ట్వా చింతామాపేదే సహ దేవైః॥ 12-351-34(79993)
తే దేవాః సేంద్రా బ్రహ్మాణమభిజగ్ముస్త ఊచుర్విశ్వరూపేణ సర్వయజ్ఞేషు సుహుతః సోమః పీయతే వయమభాగాః సంవృత్తా అసురపక్షో వర్ధతే వయం క్షీయామస్తదర్హసి నో విధాతుం శ్రేయోఽనంతరమితి॥ 12-351-35(79994)
తాన్బ్రహ్మోవాచ ఋషిర్భార్గవస్తపస్తప్యతే దధీచః స యాచ్యతాం వరం స యథా కలేవరం జహ్యాత్ తస్యాస్థిభిర్వజ్రం క్రియతామితి॥ 12-351-36(79995)
తతో దేవాస్తత్రాగచ్ఛన్యత్ర దధీచో భగవానృషిస్తపస్తేపే సేంద్రా దేవాస్తమభిగంయోచుర్భగవంస్తపసా కుశలమవిఘ్నం చేతి॥ 12-351-37(79996)
తాందధీచ ఉవాచ స్వాగతం భవతాం ఉచ్యతాం కిం క్రియతాం యద్వక్ష్యథ తత్కరిష్యామి॥ 12-351-38(79997)
తే తమబ్రువఞ్శరీపరిత్యాగం లోకహితార్థం భగవాన్కర్తుమర్హతీతి॥ 12-351-39(79998)
`ఏవముక్తో దధీచస్తానబ్రవీత్। సహస్రం వర్షాణామైంద్రం పదమవాప్యతే మయా యది జహ్యాం। తథేత్యుక్త్వేంద్రః స్వస్థానం దత్వా తపస్వ్యభవత్। ఇంద్రో దధీచోఽభవత్। తావత్పూర్వేణ సేంద్రా దేవా ఆగమన్కాలోఽయం దేహన్యాసాయేతి। ' అథ దధీచస్తథైవా విమనాః సుఖదుఃఖసమో మహాయోగీ ఆత్మని పరమాత్మానం సమాధాయ శరీరపరిత్యాగం చకార॥ 12-351-40(79999)
`శ్రుతిరప్యత్ర భవతి ఇంద్రో దధీచోస్థిభికృతమితి' తస్య పరమాత్మన్యపసృతే తాన్యస్థీతి విధాతా సంగృహ్య వజ్రమకరోత్తేన వజ్రేణాభేద్యేనామధృష్యేణ బ్రహ్మాస్థిసంభూతేన విష్ణుప్రవిష్టేనేంద్రో విశ్వరూపం జఘాన శిరసాం చాస్య చ్ఛేదనమకరోత్తక్ష్ణ యజ్ఞపశోః శిరస్తే దదానీత్యుక్త్వా। తస్మాదనంతర విశ్వరూపగాత్రమథనసంభవం త్వాష్ట్రోత్పాదితమేవారిం వృత్రమింద్రో జఘాన॥ 12-351-41(80000)
(2)తస్యాం ద్వైధీభూతానాం బ్రహ్మవధ్యాయాం భయాదింద్రో దేవరాజ్యం పర్యత్యజదప్సు సంభవాం చ శీతలాం మానససరోగతాం నలినీం ప్రతిపేదే తత్ర చైశ్వర్యయోగాదణుమాత్రో భూత్వా విసగ్రంథిం ప్రవివేశ॥ 12-351-42(80001)
అథ బ్రహ్మవధ్యాకృతే ప్రనష్టే త్రైలోక్యనాథే శచీపతౌ జగదనీశ్వరం బభూవ దేవాన్ రజస్తమశ్చావివేశమంత్రా న ప్రావర్తంత మహార్షీణాం రక్షాంసి ప్రాదురభవన్ బ్రహ్మ చోత్సాదనం జగామానింద్రాశ్చాబలాలోకాః సుప్రధృష్యా బభూవుః ॥ 12-351-43(80002)
అథ దేవా ఋషయశ్చాయుషః పుత్రం నహుషం నామ దేవరాజ్యేఽభిషిపిచుర్నహుషః పంచభిః శతైర్జ్యోతిషాం లలాటే జ్వలద్భిః సర్వతేజోహరైస్త్రివిష్టపం పాలయాంబభూవ॥ 12-351-44(80003)
అథ లోకాః ప్రకృతిమాపేదిరే స్వస్థాశ్చ హృష్టాశ్చ బభూవుః॥ 12-351-45(80004)
అథోవాచ నహుషః సర్వం మాం శక్రోపభోగ్యముపస్థితమృతే శచీమితి స ఏవముక్త్వా శచీసమీపమగమద్వృహస్పతిగృహే చాసీనామువాచనాం సుభగేఽహమింద్రో దేవానాం భజస్వ మామితి తం శచీప్రత్యువాచ ప్రకృత్యా త్వం ధర్మవత్సలః సోమవంశోద్భవశ్చ నార్హసి పరపత్నీధర్షణం కర్తుమితి॥ 12-351-46(80005)
తామథోవాచ నహుష ఐంద్రం పదమధ్యాస్యతే మయాఽహమింద్రస్య రాజ్యరత్నహరో నాత్రాధర్మః కశ్చిత్త్వమింద్రోపభుక్తేతి సా తమువాచాస్తి మమ కించిద్బ్రతమపర్యవసితం తస్యావభృథే త్వాముపగమిష్యామి కైశ్చిదేవాహోభిరితి స శచ్యైవమభిహితో జగామ॥ 12-351-47(80006)
అథ శచీ దుఃఖశోకార్తా భర్తృదర్శనలాలసానహుషభయగృహీతా బృహస్పతిముపాగచ్ఛత్స చ తామత్యుద్విగ్నాం దృష్ట్వైవ ధ్యానం ప్రవిశ్య భర్తృకార్యతత్పరాం జ్ఞాత్వా బృహస్పతిరువాచానేనైవ వ్రతేన తపసా చాన్వితా దేవీం వరదాముపశ్రుతిమాహ్వయ తదా సా తే ఇంద్రం దర్శయిష్యతీతి సాఽథ మహానియమస్థితా దేవీం వరదాముపశ్రుతిం మంత్రైరాహ్వయత్సోపశ్రుతిః శచీసమీపమగాదువాచ చైనామియమస్తీతి త్వయాఽఽహూతోపస్థితా కిం తే ప్రియం కరవాణీతి తాం భూర్ధ్నా ప్రణంయోవాచ శచీ భగవత్యర్హసి మే భర్తారం దర్శయితుం త్వం సత్యా మాతా సతాం చేతి సైనాం మానసం సరోఽనయత్తత్రేంద్రం విసగ్రంథిగతమదర్శయత్॥ 12-351-48(80007)
తామథ పత్నీం శచీం కృశాం రలానాం చేంద్రో దృష్ట్వా చింతయాంబభూవ అహో మమ దుఃఖమిదముపగతం నష్టం హి మామియమన్విష్య యత్పత్న్యభ్యగమద్దుఃస్వార్తేతి తామింద్ర ఉవాచ (1)కథం వర్యసీతి సా తమువాచ నహు(2)పో మామాహ్వయతి పత్నీం కర్తుం కాలశ్చాస్య మయా కృత ఇతి తామింద్ర ఉవాచ గచ్ఛ నహుషస్త్వయా వాచ్యోఽపూర్వేణ మామృషియుక్తేన యానేన త్వమధిరూఢ ఉద్వహస్వేతి। ఇంద్రస్య మహాంతి వాహనాని సంతి మనః ప్రియాణ్యధిరూఢాని మయా త్వమన్యేనోపయాతుమర్హతీతి సైవముక్తా హృష్టా జగామేంద్రోపి విసగ్రంథిమేవావివేశ భూయః॥ 12-351-49(80008)
అథేంద్రాణీమభ్యాగతాం దృష్ట్వా తామువాచ నహుషో `యన్మే త్వయా కాలః పరికల్పితః' పూర్ణః స కాల ఇతి తం శచ్యబ్రవీచ్ఛక్రేణ యథోక్తం స మహర్షియుక్తం బాహనమధిరూఢః శచీసమీపముపాగచ్ఛత్॥ 12-351-50(80009)
అథ మైత్రావరుణిః కుంభయోనిరగస్త్య ఋషివరో మహర్షీన్ ధిక్క్రియమాణాంస్తాన్నహుషేణాపశ్యత్ తద్దుష్కరమితి స్వయమపి గృహీతః పద్భ్యాం చాస్పృశ్యత తతః స నహుషమబ్రవీదకార్యప్రవృత్త పాప పతస్వ మహీం సర్పో భవ యావద్భూమిర్గిరయశ్చ తిష్ఠేయుస్తావదితి సమహర్షివాక్యసమకాలమేవ తస్మాద్యానాదవాపతత్॥ 12-351-51(80010)
అథానింద్రం పునస్త్రైలోక్యమభవత్ తతో దేవా ఋషయశ్చ భగవంతం విష్ణుం శరణమింద్రార్థేఽభిజగ్మురూచుశ్చైనం భగవన్నింద్రం బ్రహ్మహత్యాభిభూతం త్రాతుమర్హసీతి తతః స వరదస్తానబ్రవీదశ్వమేధం యజ్ఞం వైష్ణవం శక్రోఽభియజతాం తతః స్వస్థానం ప్రాప్స్యతీతి తతో దేవా ఋషయశ్చేంద్రం నాపశ్యన్యదా తదా శచీమూచుర్గచ్ఛ సుభగే ఇంద్రమానయస్వేతి సా తత్సర ఇంద్రమాహ్వయత్। ఇంద్రశ్చ తస్మాత్సరసః ప్రత్యుత్థాయ గత్వా సరస్వతీమభిజగామ బృహస్పతిశ్చాశ్వమేఘం మహాక్రతుం శక్రాయాహారత్ తత్ర కృష్ణసారంగం మేధ్యమశ్వమత్సృజ్య పావనం తమేవ కృత్వా ఇంద్రం మరుత్పతిం బృహస్పతిః స్వం స్థానం ప్రాపయామాస॥ 12-351-52(80011)
తతః స దేవరాట్ దేవైర్ఋషిభిః స్తూయమానస్త్రివిష్టపస్థో నిష్కల్మషో బభూవ హ బ్రహ్మవధ్యాం చతుర్షు స్థానేషు వ్యభజత్ వనితావృక్షగిర్యవనిషు।' వనితాసు రజః। వృక్షేషు నిర్యాసః। గిరిషు శింబః పృథివ్యామూషరః తేఽస్పృశ్యాః। తస్మాద్ధవిరలవణం పచ్యతే, ఏవమింద్రో బ్రహ్మతేజః ప్రభావోపవృంహితః శత్రువధం కృత్వా స్వం స్థానం ప్రాపితః॥ 12-351-53(80012)
`నహుషస్య శాపమోక్షార్థం దేవైర్ఋషిభిశ్చ యాచ్యమానోఽగస్త్యః ప్రాహ।
యావత్స్వకులజః శ్రీమాంధర్మరాడ్భ్రాతృభిర్యుతః।
భీమస్తస్యానుజస్తం త్వం గ్రహీతా తు యుధిష్ఠరః।
కథయిత్వా స్వకాన్ప్రశ్నాంస్త్వాం చ తం చ విమోక్ష్యతి॥' 12-351-54(80013)
ఆకాశగంగాగతశ్చ పురా భరద్వాజో మహర్షిరుపాస్పృశత్రీన్క్రమాన్క్రమతా విష్ణునాఽభ్యాసాదిత స భరద్వాజేన సలక్షణేన పాణినోరసి తాడితః సలక్షణోరస్కః సంవృత్తః॥ 12-351-55(80014)
భృగుణా మహర్షిణా శప్తోఽగ్నిః సర్వభక్షత్వముపానీతః॥ 12-351-56(80015)
అదితిర్వై దేవానామన్నమపచదేతద్భుక్త్వా సురా అసురాన్హనిష్యంతీతి తత్ర బుధో వ్రతచర్యారామాప్తావాగచ్ఛదదితిం చాయాచద్భిక్షాం దేహీతి తత్ర దేవైః పూర్వమేతత్ప్రాశ్యం నాన్యేనేత్యదితిర్భిక్షాం నాదాదథ భిక్షాప్రత్యాఖ్యానరూషితేన బుధేన బ్రహ్మభూతేనాదితిః శప్తా అదిరేరుదరే భవిష్యతి వ్యథా వివస్వతో ద్వితీయజన్మన్యండసంజ్ఞితస్య అండం మాతురదిత్యా మారితం స మార్తాండో వివస్వానభవచ్ఛ్రాద్ధదేవః॥ 12-351-57(80016)
దక్షస్య యా దై దుహితరః షష్టిరాసంస్తాసాం కశ్యపారయ త్రయోదశ ప్రాదాద్దశ ధర్మాయ దశ మనవే సప్తవిఁశతిమిందవే తాసు తుల్యాసు నక్షత్రాఖ్యాం గతాసు సోమో రోహిణ్యామభ్యధికం ప్రీతిమాన భూత్తతస్తాః శిష్టాః పత్న్య ఇర్ష్యావ్రత్యః పితుః సమీపం గత్వేమమర్థం శశంసుర్భగవన్నస్మాసు తుల్యప్రభావాసు సోమో రోహిణీం ప్రత్యధికం భజతీతి సోఽబ్రవీద్యక్ష్మైనమావేక్ష్యత ఇతి దక్షశాపాచ్చ సోమం రాజానం యక్ష్మా వివేశ స యక్ష్మణాఽఽవిష్టో దక్షమగాద్దక్షశ్చైనమబ్రవీన్న సమం వర్తస ఇతి తత్రర్షయః సోమమబ్రువన్క్షీయసే యక్ష్మణా పశ్చిమాయాం దిశి సముద్రే హిరణ్యసరస్తీర్థం తత్ర గత్వా ఆత్మానమభిషేచయస్వేత్యథాగచ్ఛత్సోమస్తత్ర హిరణ్యసరస్తీర్థం గత్వా చాత్మనః సేచనమకరోత్ స్నాత్వా చాత్మానం పాప్మనో మోక్షయామాస తత్ర చావ భాసితస్తీర్థే యదా సోమస్తదాప్రభృతి చ తీర్థం తత్ప్రభాసమితి నాంనా ఖ్యాతం బభూవ॥ 12-351-58(80017)
తచ్ఛాపాదద్యాపి క్షీయతే సోమోఽమావాస్యాంతరస్థః పౌర్ణమాసీమాత్రేఽధిష్ఠితో మేఘలేఖాప్రతిచ్ఛన్నం బపుర్దర్శయతి మేఘసదృశం వర్ణమగమత్తదస్య శశలక్ష్మవిమలమభవత్॥ 12-351-59(80018)
స్థూలశిరా మహర్షిర్మేరోః ప్రాగుత్తరే దిగ్విభాగే తపస్తేపే తతస్తస్య తపస్తప్యమానస్య సర్వగంధవహః శుచిర్వాయుర్వాయమానః శరీరమస్పృశత్స తపసా తాపితశరీరః కృశో వాయునోపవీజ్యమానో హృదయే పరితోషమగమత్తత్ర కిల తస్యానిలవ్యజనకృతపరితోషస్య సద్యో వనస్పతయః పుష్పశోభాం నిదర్శితవంత ఇతి స ఏతాఞ్శశాప న సర్వకాలం పుష్పఫలవంతో భవిష్యథేతి॥ 12-351-60(80019)
నారాయణో లోకహితార్థం వ·డవాముఖో నామ పురా మహర్షిర్బభూవ తస్య మేరౌ తపస్తప్యతః సముద్ర ఆహూతో నాగతస్తేనామర్షితేనాత్మగాత్రోష్మణాః సముద్రః స్తిమితజలః కృతః స్వేదప్రస్యందనసదృశశ్చాస్య లవణభావో జనితః॥ 12-351-61(80020)
ఉక్తశ్చాప్యపేయో భవిష్యస్తేతచ్చ తే తోయం బడవాముఖసంజ్ఞితేన పేపీయమానం మధురం భవిష్యతి తదేతదద్యాపి బడవాముఖసంజ్ఞితేనానువర్తినా తోయం సముద్రాత్పీయతే। `పునరుమా దక్షకోపాద్ధిమవతో గిరేర్దుహితా బభూవ॥' 12-351-62(80021)
హిమవతో గిరేర్దుహితరముమాం కన్యాం రుద్రశ్చకమే భృగురపి చ మహర్షిర్హిమవంతమాగత్యాబ్రవీత్ కన్యామిమాం మే దేహీతి తమబ్రవీద్ధిమవానభిలషితో వరో దుహితుర్హి రుద్ర ఇతి తమబ్రవీద్భృగుర్యస్మాత్త్వయాఽహం కన్యావరణకృతభావః ప్రత్యాఖ్యాతస్తస్మాన్న రత్నానాం భవాన్భాజనం భవిష్యతీతి॥ 12-351-63(80022)
అద్యప్రభృత్యేతదవస్థితమృషివచనం తదేవంవిధం మాహాత్ంయం బ్రాహ్మణానాం॥ 12-351-64(80023)
క్షత్రమపి చ బ్రాహ్మణప్రసాదాదేవ శాశ్వతీమవ్యయాం చ పృథివీం పత్నీమభిగంయ బుభుజే॥ 12-351-65(80024)
తదేతద్బ్రహ్మక్షత్రగ్నీషోమీయం తేన జగద్ధార్యరతే॥ ॥ 12-351-66(80025)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే శాంతిపర్వణి మోక్షధర్మపర్వణి నారాయణీయే ఏకపంచాశదధికత్రిశతతమోఽధ్యాయః॥ 351॥

Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Footnotes

12-351-11 దేవానాం మానుషే జన ఇతి ధ. పాఠః॥ 12-351-17 వాక్యం మంత్రశ్రద్ధామనాంసి చేతి ట. పాఠః॥ 12-351-18 నాస్తి మంత్రాత్సమాశ్రయమితి ట. పాఠః॥ 12-351-19 గర్గరః దధీక్షుతైలాదినిపీడనయంత్రం॥ 12-351-34 ఏకేనాపః సురామేకేన। 12-351-42 తస్మింద్విధాభూతే తద్బ్రహ్మవధ్యాభయాత్ ఇతి ట. ధ. పాఠః। 12-351-49 కథం కర్తాసీతీతి ధ. పాఠః। నహుషో మాం దుష్టస్తర్కయతీతి థ. ధ. పాఠః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.